De tuin

Het oorspronkelijke ontwerp is een uitzonderlijk voorbeeld van de 17de-eeuwse tuincultuur. De tuin had verschillende onderdelen: een watertuin, een siertuin en een nutstuin, verbonden door twee lanen aan de buitenzijden van de tuin. De nutstuin bestond uit een boomgaard met boerderij en moestuin.

De lanenstructuur, de boomgaard en de boerderij uit de 17de eeuw zijn in de 19de eeuw omgevormd tot weiland. De huidige tuinmanswoning dateert ook uit die tijd. De siertuinen achter het huis zijn toen naar de landschapsstijl van de 19de eeuw veranderd in een parkbos met een wandelpad rondom een vijver. Twee 17de-eeuwse eilanden naast het hoofdhuis zijn behouden gebleven.

Dit natuurhistorisch erfgoed vraagt om een restauratie. In oktober 2025 begon Monumentenbezit met de herinrichting van de tuin. In het voorjaar van 2026 is het grootste werk gedaan: de eilanden- en lanenstructuur, het water rond het huis en de boomgaard hebben hun 17de-eeuwse vorm teruggekregen. In de zomer van 2026 is de vernieuwde tuin voor het eerst onderdeel van een bezoek aan de buitenplaats.

Het oorspronkelijke lanenstelsel is teruggebracht, met inheemse soorten als linde en iep die goed tegen droge zomers kunnen en aansluiten bij de biodiversiteit van de buitenplaats. De ligging van het huis in het water is hersteld. Een deel van het grasveld is uitgegraven en omgevormd tot water, waardoor het huis weer in zijn oude spiegeling ligt. De eilanden zijn in ere hersteld, net als de boomgaard met historische fruitrassen. Samen met de nieuwe houtwallen, heesters en hagen versterkt dit zowel de biodiversiteit als de klimaatbestendigheid van de buitenplaats.

Wat de tuin van Trompenburgh zo bijzonder maakt, is de gelaagdheid die je er nu in terugziet. De strakke, geometrische opzet van de 17de eeuw, met zijn eilanden, water en lanen, vormt het raamwerk. Het gaat hier om een deels gereconstrueerde 17de-eeuwse formele tuinaanleg. Daaromheen is de 19de-eeuwse Engelse landschapstuin met zijn slingerende paden behouden gebleven en waar nodig aangevuld, en de boomgaard is hersteld naar 17de-eeuws voorbeeld. De bomenlaan geeft de buitenplaats weer een duidelijke rand. Die opeenvolging van tijdlagen, en de keuzes die daarin gemaakt zijn, kun je hier van dichtbij lezen. Trompenburgh is daarmee de enige buitenplaats waar tuin én huis als één ensemble zijn teruggebracht én voor publiek toegankelijk zijn..

Goed om te weten is dat de tuin net opnieuw is aangelegd. De bomen zijn nog jong, de hagen nog laag en de boomgaard moet nog uitgroeien. Wie nu komt, ziet de structuur van de tuin in alle helderheid, voordat het groen zich sluit. Het is het begin van iets dat de komende jaren steeds voller en mooier wordt, en over een paar seizoenen kun je zien hoe het is uitgegroeid.

1. Herstel eilanden- en lanenstructuur
2. Herstel water en toegangsbrug rondom de ingang
3. Herstel oorspronkelijke tuinarchitectuur

De stippellijn geeft de contouren van de oude situatie aan.